🔍 توضیحات تکمیلی در خصوص رژیم اورمیک
📌 تعریف رژیم اورمیک
رژیم اورمیک یک الگوی تغذیهای تخصصی برای بیماران مبتلا به نارسایی مزمن یا حاد کلیه (CKD/AKI) است که با هدف کاهش تجمع مواد سمی ناشی از متابولیسم پروتئین (مثل اوره و کراتینین) و کنترل عوارض کلیوی طراحی میشود.
در این رژیم، دریافت:
پروتئین
سدیم
پتاسیم
فسفر
مایعات
بهصورت دقیق و بر اساس وضعیت بیمار محدود یا تنظیم میگردد.
تغذیه درمانی در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه
🎯 اهداف رژیم اورمیک
✔️ کاهش تولید اوره و سموم نیتروژنی
✔️ کاهش فشار بر عملکرد کلیهها
✔️ کنترل پتاسیم و جلوگیری از هایپرکالمی
✔️ کنترل فسفر و پیشگیری از بیماری استخوانی کلیوی
✔️ کنترل فشار خون و ادم
✔️ بهبود وضعیت تغذیهای بدون افزایش بار کلیوی
🧠 اصول کلی رژیم اورمیک
1️⃣ کنترل دریافت پروتئین
📌 هدف: کاهش تولید اوره، بدون ایجاد سوءتغذیه
مراحل اولیه CKD: 0.6–0.8 g/kg
مراحل پیشرفته: 0.6 g/kg یا کمتر (طبق نظر پزشک)
بیماران دیالیزی: نیاز پروتئینی افزایش مییابد (1.2–1.4 g/kg)
✔️ ترجیح با پروتئینهای با ارزش بیولوژیک بالا (تخممرغ، گوشت کمچرب)
🚫 نکته مهم:
کاهش پروتئین باید کنترلشده باشد تا باعث ضعف عضلانی و سوءتغذیه نشود.
2️⃣ محدودیت سدیم (نمک)
✔️ هدف: کنترل فشار خون و ادم
مصرف نمک: < 2 گرم سدیم در روز (حدود 5 گرم نمک)
پرهیز از غذاهای شور و فرآوریشده
🚫 منابع پرنمک:
کنسروها
سوسیس و کالباس
چیپس و تنقلات
ترشی شور
پنیرهای شور
3️⃣ کنترل پتاسیم
📌 برای پیشگیری از آریتمی قلبی و هایپرکالمی
🚫 منابع پرپتاسیم:
موز
پرتقال و آب پرتقال
گوجهفرنگی زیاد
سیبزمینی (بدون آمادهسازی مناسب)
خرما
خشکبار زیاد
✔️ منابع کمپتاسیم:
سیب
انگور
آناناس
خیار
کلم
برنج سفید
4️⃣ کنترل فسفر
📌 جلوگیری از پوکی استخوان کلیوی
🚫 منابع پرفسفر:
لبنیات پرچرب و زیاد
مغزها (بادام، گردو زیاد)
نوشابههای تیره (کولا)
غذاهای فرآوریشده
✔️ جایگزینها:
لبنیات محدود و کنترلشده
پروتئینهای تنظیمشده
5️⃣ کنترل مایعات
📌 در صورت ادم یا کاهش دفع ادرار
✔️ معمولاً:
میزان مایعات = حجم ادرار 24 ساعته + 500 سیسی
🚫 مصرف زیاد مایعات باعث:
ادم
فشار خون بالا
تنگی نفس
🍽️ توصیههای غذایی رژیم اورمیک
🥩 پروتئینها
✔️ گوشت کمچرب (کنترلشده)
✔️ مرغ بدون پوست
✔️ سفیده تخممرغ
✔️ در بیماران دیالیزی: پروتئین بیشتر و باکیفیتتر
🍞 کربوهیدراتها
✔️ نان سفید یا سبوسدار محدود
✔️ برنج سفید
✔️ ماکارونی ساده
✔️ قندهای ساده در حد کنترلشده (برای تأمین انرژی)
🥦 سبزیجات
✔️ کمپتاسیم و کنترلشده:
کلم
کدو
خیار
گلکلم
📌 سبزیجات پرپتاسیم باید در آب خیسانده و آبپز شوند.
🍎 میوهها
✔️ سیب
✔️ انگور
✔️ آناناس
✔️ گلابی
🥛 لبنیات
✔️ محدود
✔️ ترجیحاً کمفسفر و کمپتاسیم
✔️ در صورت نیاز: تنظیم توسط متخصص تغذیه
🚫 مواد غذایی ممنوع یا محدود
✖️ غذاهای شور
✖️ کنسروها
✖️ فستفود
✖️ نوشابههای تیره
✖️ خشکبار زیاد
✖️ موز و مرکبات زیاد
✖️ لبنیات پرمصرف
✖️ شکلات و کاکائو
🧠 نکات مهم بالینی
✔️ پایش منظم آزمایشهای:
اوره (BUN)
کراتینین
پتاسیم
فسفر
✔️ تنظیم رژیم بر اساس مرحله بیماری کلیه
✔️ پیشگیری از سوءتغذیه پروتئین-انرژی (PEM)
✔️ در بیماران دیالیزی رژیم متفاوت است
⚠️ هشدارهای مهم
در صورت مشاهده موارد زیر باید رژیم بازبینی شود:
ضعف شدید
کاهش وزن غیرطبیعی
افزایش پتاسیم خون
ادم شدید
تهوع و بیاشتهایی
🍽️ نمونه برنامه غذایی یک روز رژیم اورمیک
🥣 صبحانه:
نان سفید یا تست
سفیده تخممرغ
مربا کمقند
چای کمرنگ
🍎 میانوعده:
سیب
چند عدد انگور
🍛 ناهار:
مرغ آبپز یا گریل شده (کمنمک)
برنج سفید
سالاد خیار و کاهو
🥤 عصرانه:
بیسکویت ساده
میوه کمپتاسیم
🍲 شام:
سوپ سبزیجات کمپروتئین
نان سفید
سبزیجات بخارپز
🩺 مزایای رژیم اورمیک
✔️ کاهش اوره خون
✔️ کنترل الکترولیتها
✔️ کاهش عوارض کلیوی
✔️ بهبود کیفیت زندگی بیمار
✔️ کاهش پیشرفت نارسایی کلیه
📌 جمعبندی
رژیم اورمیک یک رژیم درمانی دقیق و تخصصی است که با هدف:
✔️ کاهش بار متابولیک کلیه
✔️ کنترل پتاسیم، فسفر و سدیم
✔️ جلوگیری از عوارض اورمی
طراحی میشود و باید کاملاً فردمحور و تحت نظر متخصص تغذیه و نفرولوژیست باشد.
🏥 واحد تغذیه بیمارستان
سرپرست واحد تغذیه : نیوشا گودرزی ، کارشناس ارشد تغذیه و رژیم درمانی
شماره نظام پزشکی: ت_ 7022
"تغذیه صحیح در نارسایی کلیه، نقش کلیدی در کنترل بیماری و بهبود کیفیت زندگی دارد."